تارنمای فرهنگی مهرگان




چهارتاقی ساسانی نیاسر، رنگ آمیزی شد!

بخش : میراث فرهنگی

تصویر موجود نمی باشد

ماه : آبان

723 :تعداد بازدید

فایل ضمیمه



 

 

 







تارنمای فرهنگی مهرگان گروه میراث فرهنگی سیاوُش آریا*

 

 

 

چهارتاقی ارزشمند نیاسَر، این روزها تبدیل به کارگاه رنگ آمیزی و نقاشی شده است تا یادگاری به جا مانده از روزگار ساسانیان! افراد فرومایه و نابِخرد بر روی پایه های چهارتاقی با رنگ نقاشی و یادگاری نویسی کرده و آسیب های جدی به یادگار نیاکانی و ملی رسانیده و برجای گذاشته اَند.

 

 

به گزارش تارنمای فرهنگی مهرگان، نیاسَر یکی از شهرهای کاشان در مرکز ایران و در بخش نیاسر شهرستان کاشان قرار گرفته است. نیاسَر در سال 1380 خورشیدی به شهر تبدیل شده است. این شهر با داشتن جاذبه های فراوان تاریخی و طبیعی به یکی از شهرهای پر رفت و آمد مسافران و گردشگران به ویژه در فصل بهار تبدیل شده و همه ساله مورد استقبال بازدیدکنندگان قرار می گیرد.

نیاسر، روستایی باستانی بوده است که در آثار و نوشته های جغرافیایی سده های ششم و هفتم مَهی (قمری) از آن یاد شده است. اما بیشتر آوازۀ (شهرت) این شهر از دید تاریخی و فرهنگی به سبب وجود چهارتاقی ساسانی نامدار به نیاسَر است. چهارتاقی ساسانی نیاسَر را کارشناسان و پژوهشگران از اَرزنده ترین و ارزشمندترین چهارتاقی های کشور می دانند. همچنین این یادگار تاریخی فرهنگی، یکی از سالم ترین چهارتاقی های ایران به شمار می آید.

 

 

 

تبدیل چهارتاقی نیاسر به کارگاه رنگ آمیزی!

 

 

 

اما چهارتاقی ارزشمند نیاسَر که کارشناسان از آن به عنوان آتشکده ای بزرگ و بی همتا در دورۀ ساسانیان نام می برند، به تازگی از سوی افراد فرومایه و نابِخرد مورد دست اَندازی جای گرفته است. این فرومایگان نادان با رنگ های باز و روشن زرد و آبی بر روی پایه های چهارتاقی نیاسَر نقاشی کشیده و رنگ آمیزی کرده و آسیب های جدی و سختی را بر یادگار ساسانیان برجای گذاشته اَند که دل هر دوست دار تاریخ و فرهنگ ایرانی را به درد می آورد. یادگاری نویسی و نقاشی ها با رنگ به گونه ای است که چهارتاقی نیاسر را به کارگاه رنگ آمیزی تبدیل کرده است تا یادگاری به جا مانده از روزگار ساسانیان!

 

چشم اَنداز چهارتاقی نیاسر با این نقاشی ها چُنان خَدشه دار شده است که دیگر نمی توان آن را یک یادگار تاریخی پنداشت و به شمار آورد و صحنۀ بسیار زشت و زننده ای را به نمایش گذاشته است. آنچه مایۀ شگفتی فراوان و پرسش براَنگیز است، این است که، چهارتاقی نیاسر در بلندی و بر روی صخره ای و در ورودی شهر قرار دارد و در جلو چشم همگان است و کمابیش امکان یادگاری نویسی از سوی افراد معمولی یا همان تودۀ مردم نیست. همچنین گُستردگی نقاشی ها و رنگ آمیزی ها به اَندازه ای است که دست کم، چندین ساعت و شاید یک روز زمان نیاز باشد تا بتوان دست به چُنین کاری زد و روشن نیست که چه کس یا کسانی و با چه آرمانی (هدفی) و با کدامین فرمان و دستور اقدام به یادگاری نویسی و رنگ پاشی کرده اَند. از همین روی، یگان حفاظت میراث فرهنگی و حراست ادارۀ کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان کاشان باید ابعاد گوناگون این موضوع را کامل بررسی کرده و با گناهکاران و متجاوزان به یادگارهای ملی و تاریخی گذشتگان که نشانه های هویتی و شناسنامۀ غرورآمیز مردم شهر و منطقه و کشور است برخورد جدی و محکمی کرده و نگذارند میراث ارزشمند و تکرارناپذیر نیاکانی فدای سود و سودای سودجویان و فرومایگان و بدخواهان و بدنفسان (مقرضان) شود.

 

از سویی، در این ماه ها و روزهایی که بیماری کووید 19 و ویروس کرونا در کشور یکه تازی می کند و در خانه ماندن از سوی مسوولان وزارت بهداشت و کادر درمانی پِیاپی سفارش و درخواست می شود، روشن نیست که چگونه برخی از افراد و با چه آرمان و اَنگیزه ای از خانه بیرون آمده و دست به چنین کارهایی می زنند. باید دانست رنگ از مواد شیمیایی تشکیل شده و رنگ آمیزی بر روی چنین اثری که از جنس سنگ و در پایه ها گچ است، با سختی و دشواری تنفسی رو به رو خواهد بود و خطرناک است. موضوعی که باید مسوولان شهری و به ویژه اَمنیتی و یگان حفاظت میراث فرهنگی زودتر به آن ورود پیدا کرده و پیگیر داستان باشند.

 

از دیگر دشواری های چهارتاقی نیاسر و آن گونه که از نگاره های (تصاویر) کنونی پیدا است، وجود گیاهان خودرو و علف های هَرز در بخش پایین گنبد و بر روی بام سازه است که آشکارا خودنمایی می کند و باید هرچه زودتر از سوی مسوولان اَمر زِدوده و بَرچیده شود.

 

 

 

چهارتاقی نیاسَر، یادگاری مانا از دل تاریخ

 

 

 

چهارتاقی نیاسر بر روی صخره ای قرار گرفته است و مُشرف به بخش " تالار" شهر است که از دور خودنمایی و چشم نوازی می کند. برخی از باستان شناسان چهارتاقی نیاسر را با نگرش به ساده بودن (ابتدایی) گوشوار به کار رفته و روش چپیره سازی چهارتاقی (همۀ کارهای مورد نیاز برای تبدیل کردن زمینۀ چهار وجهی به دایره را چپیره سازی گویند)، از آنِ آغاز دورۀ ساسانی می دانند. زیرا نمونه های همانند آن در سال های پَسین (بعدی) از دیدگاه فناوری ساخت پیشرفت کرده و از الگوی به کار رفته در نیاسر فاصله گرفته است. همچنین برخی ناآگاهانه کاربری نجومی برای آن تعریف می کنند که به باور باستان شناسان، چُنین کاربری ای نادرست بوده و از دید پژوهشی قابل دفاع نیست. این سازه، یک چهارتاقی است و پیوندی با جُستارهای ستاره شناسی ندارد. هرچند که، با نگرش به سمت ساخت آن به گونۀ ناگهانی (اتفاقی) با برخی رُخدادهای رایج ستاره شناسی خود به خود پیوسته شده است.

 

چند متر پایین تر از چهارتاقی نیاسر، چشمۀ آب تمیز و خنکی روان است که به درون شهر می رود. این چشمۀ زیبا که به چشمۀ  اِسکندر نامدار است از قدیمی ترین چشمه های شناخته شده است و 1680 متر از سطح دریا بالاتر است. همچنین آبشاری که در درون شهر قرار دارد در واقع، زاییدۀ چشمۀ اسکندریه است. درخت کهنسال و سِتبری نیز، در پایین دست چهارتاقی نیاسر و بالای چشمۀ اسکندر جای دارد که بالای 1000 سال سن دارد که در سال 1395 خورشیدی با بازدید میدانی نگارنده و با درخواست از مدیرکل وقت ادارۀ میراث فرهنگی شهرستان کاشان و بررسی های علمی و کارشناسی آن اداره، زیستی میان 1100 تا 1200 سال را برای آن پیش بینی کرده و پروندۀ ثبتی درخت را  همان سال گشودند.

 

به گزارش تارنمای فرهنگی مهرگان، چهارتاقی ساسانی نیاسَر با شمارۀ 316 در تاریخ 21 آبان ماه 1317 خورشیدی به ثبت ملی رسیده است.

 

 

در زیر سه نگارۀ سال های گذشته از نویسنده است و سه نگاره تازه از یکی از دوست داران میراث فرهنگی کاشان بوده که هفتۀ گذشته، گرفته شده است، آن ها را ببینید :


 

 


چهارتاقی ساسانی نیاسر کاشان در سالهای گذشته که هیچگونه یادگاری نویسی رنگی ندارد


وضعیت آتشکده ساسانی نیاسر در آبان ماه 99


آتشکده نیاسر ، زاویه دید از بالای کوه در سالهای گذشته


نگاره ای از سال 1395 خورشیدی

 

 

 

 








*پژوهشگرتاریخ ایران و میراث فرهنگی خبرنگار آزاد کُنشگر میراث فرهنگی، گردشگری و زیست بوم راهنمای گردشگری دبیر انجمن مهرگان


1399/08/11 - 8:02 AM






دیدگاه های شما
 
دیدگاهی برای نمایش ثبت نشده است
 
دیدگاه خود را راجع به این گزارش بنویسید

نام شما:

 
   
پست الکترونیک:  
   
   

:دیدگاه شما

 
   
 
http://www.20script.ir